Hafta Hafta Gebelik İstanbul

Hafta Hafta Gebelik İstanbul

Gebelik sürecinin tamamı halk arasında 9 ay 10 gün olarak bilinir ve tıbben 40 hafta olarak tanımlanır. Hamile kalınan tarih net olarak anlaşılamasa da son adet döneminin ilk gününü tespit etmek mümkündür; bu yüzden gebelik süresi hesaplamaları bu tarihi takip ederek yapılmaktadır. Hafta hafta gebelik bilgisi, bebeğin hangi dönemde hangi gelişim basamağına ulaştığını ve anne adayının bedeninde nelerin değiştiğini izlemeyi kolaylaştırır.

Doğum tarihinin hangi yöntemlerle bulunduğu gebelik haftası hesaplama sayfasında, kontrollerin zamanlaması ve bu kontrollerde yapılan testler ise gebelik takibi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Gebelik Haftası Nasıl Belirlenir?

Gebelik haftası son adetin ilk günü başlangıç alınarak hesaplanır. Düzenli adet gören bir kadında yumurtlama ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra olduğu için ilk iki hafta henüz gebe kalınmamış bir dönemi kapsar. Adetleri düzensiz olan ya da son adet tarihini hatırlamayan kadınlarda bu hesap yanıltıcı olabilir. Gebeliğin ilk üç ayında bebeğin başından kalçasına kadar olan uzunluğun ultrasonla ölçülmesi, gebelik yaşını belirlemenin en sağlam yoludur; iki yöntem arasında belirgin fark varsa tahmini doğum tarihi ultrasona göre düzeltilir. Bebeklerin yalnızca küçük bir kısmı tam tahmini doğum gününde dünyaya gelir.

Gebelik Hangi Dönemlere Ayrılır?

Gebelik, her biri yaklaşık üç ay süren üç döneme (trimester) ayrılır:

Gebeliğin 1. ve 2. Haftasında Neler Olur?

Gebeliğin ilk haftası, hesaplamanın başlangıcı olan adet kanamasıyla geçer. Bu sırada yumurtalıklardaki içi sıvı dolu keseciklerden (folikül) biri öne çıkar ve içindeki yumurta olgunlaşır. 28 günlük düzenli bir döngüde yaklaşık 14. günde kesecik çatlayarak yumurtayı bırakır; buna yumurtlama (ovulasyon) denir. Yumurta, ucu rahme açılan fallop tüpü tarafından yakalanır ve yaklaşık 12 ile 24 saat döllenebilir halde kalır. Spermler kadının üreme yollarında birkaç gün yaşayabildiği için yumurtlamadan önceki 5 gün ile yumurtlama günü, gebe kalma olasılığının en yüksek olduğu zaman dilimidir. Çift yumurta ikizleri birden fazla yumurtanın ayrı ayrı döllenmesiyle, tek yumurta ikizleri ise döllenmiş tek bir yumurtanın erken dönemde ikiye ayrılmasıyla oluşur.

3. ve 4. Haftada Döllenme ve Rahme Yerleşme Nasıl Gerçekleşir?

Vajinaya bırakılan milyonlarca spermden yalnızca küçük bir kısmı fallop tüpüne ulaşır ve bunlardan sadece biri yumurtanın zarını aşarak onu döller. Döllenmiş yumurtaya zigot adı verilir. Zigot rahme doğru ilerlerken bölünür; yaklaşık 16 hücreye ulaştığında dut tanesini andıran bu yapıya morula denir. Döllenmeden 3 ile 4 gün sonra rahim boşluğuna varan hücre topluluğu, içi sıvı dolu blastosist halini alır. Blastosistin iç kısmındaki hücrelerden embriyo, dış kısmındaki hücrelerden ise zarlar ve plasenta gelişir.

Blastosist 2 ile 3 gün serbestçe hareket ettikten sonra rahmin iç zarına tutunur. İmplantasyon adı verilen bu yerleşme döllenmeden 6 ile 7 gün sonra başlar ve 4. haftada tamamlanır; hamilelik tıbbi açıdan bu yerleşmeyle başlar. Plasentaya dönüşecek hücreler beta hCG hormonunu salgılamaya başlar ve gebelik testleri bu hormonu ölçer. Erken dönem gebelik belirtilerinden en başta geleni genellikle adetin gecikmesidir. Gebelik testleri de adet gecikmesini takip eden süreçte pozitif sonuç vermeye başlar. Gebelik kesesi ise çoğunlukla 5. haftada vajinal ultrasonla görülebilir hale gelir.

İlk Üç Ayda Annenin Bedeninde Neler Değişir?

İlk haftalarda hızla yükselen hCG, progesteron ve östrojen hormonları anne adayının bedeninde pek çok değişikliğe yol açar. Bulantı genellikle 6. hafta civarında başlar, 9 ile 12. haftalarda en yoğun haline ulaşır ve çoğu kadında ikinci üç aylık dönemin başında hafifler. Aşırı salya üretimi, aşerme ya da belirli yiyeceklerden tiksinme, koku hassasiyeti, yorgunluk, göğüslerde büyüme ve hassasiyet, sık idrara çıkma ve kabızlık bu dönemin tipik belirtileridir. Rahim 12. hafta civarında leğen kemiğinin üzerine çıkar. Sıvı tutulamayacak kadar şiddetli kusma ve kilo kaybı (hiperemezis gravidarum), vajinal kanama ya da tek taraflı şiddetli kasık ağrısı gecikmeden değerlendirilmelidir.

5 ve 6. Haftada Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 5. haftası itibarıyla embriyo henüz susam tanesi kadardır, yani yaklaşık 1 ile 2 mm boyundadır. Bu hafta üç temel hücre tabakası belirginleşir. Dış tabaka olan ektodermden beyin, sinirler ve cilt; orta tabaka olan mezodermden kalp, damarlar, kaslar ve kemikler; iç tabaka olan endodermden ise sindirim kanalı, akciğerler ve karaciğer gelişir. Beyin ve omuriliğin öncüsü olan nöral tüp bu günlerde şekillenir ve 6. hafta civarında kapanır.

6. haftaya gelindiğinde embriyo yaklaşık 4 ile 6 mm boyundadır ve C harfine benzeyen kıvrık bir görünüm kazanır. Basit bir tüp şeklinde başlayan kalp kasılmaya başlamıştır ve ilerleyen haftalarda dört odacıklı yapısına kavuşur; kalp atımı çoğunlukla bu hafta vajinal ultrasonda görülür. Gözlerin, kulakların ve ağzın ilk taslakları, göbek kordonu ve kol ile bacak tomurcukları belirir. Organların oluştuğu bu haftalarda anne adayının folik asit kullanımını sürdürmesi özellikle önemlidir.

7 ve 8. Haftada Bebek Nasıl Gelişir?

7. haftaya gelindiğinde embriyo yaklaşık 1 cm boyundadır. Beyin hızla büyüdüğü için baş vücuda göre oldukça iri görünür; karaciğer, bağırsaklar ve böbreklerin gelişimi sürer, başın iki yanındaki gözler yüzün önüne doğru yer değiştirir. 8. haftaya gelindiğinde bebek yaklaşık 1,5 cm boyunda ve 1 gram ağırlığındadır. Bebeğin cildi hala şeffaf ve oldukça incedir. Göz kapakları belirmeye başlar; el ve ayaklar oluşmuştur, fakat parmakların arası henüz perdelidir. Süt dişlerini oluşturacak diş tomurcukları damaklarda yerini alır ve iç genital yapıların temelleri atılır. Bu haftalarda yapılan ilk muayenede kesenin rahim içinde yerleştiği, kalbin attığı ve tek mi çoğul mu gebelik olduğu ultrasonla doğrulanır.

9 ve 10. Haftada Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 9. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 2 ile 2,5 cm boyunda ve 2 ile 3 gram ağırlığındadır. Parmaklar ayrışmaya başlar ve bebek ultrasonda görülebilen küçük hareketler yapar, ancak anne bunları henüz hissetmez. Gebeliğin 10. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 3 ile 4 cm boyunda ve 4 ile 5 gram ağırlığındadır. Bu hafta embriyonik dönemin sonudur; temel organların büyük çoğunluğu oluşmuştur ve bundan sonraki süreç ağırlıkla bu organların büyüyüp olgunlaşmasıdır. Bu nedenle 10. haftanın ardından fetüs terimi kullanılır. Böbrekler idrar üretmeye başlar, bebek amniyon sıvısını yutar ve nefes almaya benzeyen ilk göğüs hareketleri görülür.

11 ile 13. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 11. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 4 ile 6 cm boyunda ve 8 ile 10 gram ağırlığındadır. Baş hala vücut uzunluğunun yaklaşık yarısını oluşturur, ancak gövde uzadıkça bu oransal fark azalır. Gebeliğin 12. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 6 cm boyunda ve 14 gram ağırlığındadır. Bebeklerin boyu ifade edilirken bu dönemde baş popo arası uzunluk kastedilmektedir; bacaklar kıvrık durduğu için ölçüm başın tepesinden kalçaya kadar yapılır. Genellikle bebeklerdeki kilo artışı, boylarına göre çok daha çabuk olmaktadır. Parmaklar tamamen ayrılmış, yüz daha insani bir görünüm kazanmıştır.

Gebeliğin 13. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 7 ile 8 cm boyunda ve 20 ile 25 gram ağırlığındadır. Derisi ince olduğundan altındaki damarlar görülebilir, dış genital organlar farklılaşmaya başlamıştır. 11 ile 14. haftalar arasında ense kalınlığı ölçümü ve ikili test gibi ilk üç ay taraması yapılır.

İkinci Üç Ayda Annede Neler Değişir?

İkinci üç aylık dönem çoğu anne adayı için gebeliğin en rahat geçen bölümüdür; bulantı ve yorgunluk azalır, enerji artar. Rahmin üst sınırı 20. hafta civarında göbek hizasına ulaşır. 24. haftadan sonra kasık kemiği ile rahmin tepesi arasındaki santimetre cinsinden mesafe kabaca gebelik haftasına karşılık gelir. Rahmi taşıyan bağların gerilmesine bağlı kasık ağrıları, göbekten kasığa uzanan koyu çizgi (linea nigra), yüzde lekelenme, çatlaklar, burun tıkanıklığı, diş eti kanaması ve gece krampları sık görülür. Kan hacmi arttığı için kanın görece sulanmasına bağlı hafif bir kansızlık eğilimi ortaya çıkabilir.

14 ile 17. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 14. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 9 ile 10 cm boyunda ve 40 gram ağırlığındadır. Kaş çatma ve yüz buruşturma gibi mimikler ortaya çıkar, bebek sık sık parmağını emer. Gebeliğin 15. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 10 ile 11 cm boyunda ve 70 gram ağırlığındadır. Göz kapakları kapalı olsa da gözler ışığa duyarlı hale gelir. Gebeliğin 16. haftası itibarıyla bebek yaklaşık bir avokado büyüklüğündedir; boyu 11 ile 12 cm, ağırlığı 100 gram civarındadır. Tırnaklar gelişmiştir ve bu haftadan itibaren kilo boya kıyasla daha hızlı artar.

Gebeliğin 17. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 12 ile 13 cm boyunda ve 140 gram ağırlığındadır. Bebeğin ince ve şeffaf olan cildi artık matlaşmaya başlar. İskeletin kıkırdaktan kemiğe dönüşümü (kemikleşme) sürer. Bu haftada meydana gelmeye başlayan yağ dokuları bebeğin vücudunda ısı dengesini korumaya yardımcı olacağı için büyük önem taşımaktadır.

18 ile 22. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 18. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 14 cm boyunda ve 190 gram ağırlığındadır. İç kulak yapıları gelişir ve ilk gebeliğini yaşayan pek çok anne adayı bebeğin kıpırtılarını bu haftalarda fark eder. Gebeliğin 19. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 15 cm boyunda ve 240 gram ağırlığındadır. Bebeğin gelişmekte olan cildi özel beyaz bir tabaka ile kaplanmıştır. Verniks kazeoza adı verilen bu peynirimsi tabaka, cildi amniyon sıvısının uzun süreli etkisinden korur.

Gebeliğin 20. haftası itibarıyla bebek, baş popo uzunluğu olarak yaklaşık 16 cm, baştan topuğa yaklaşık 25 cm boyunda ve 300 gram ağırlığındadır. Bu haftanın en öne çıkan gelişmesi bebeğin sindirim sistemidir. Bebek yutkunma hareketlerini tekrar ederek sindirim sistemini hazırlamaktadır. Bağırsaklarda mekonyum adı verilen koyu renkli, yapışkan ilk dışkı birikir ve normalde doğumdan sonra atılır. 21 ve 22. haftalarda bebeğin boyu baştan topuğa 27 ile 28 cm, ağırlığı 350 ile 500 gram arasındadır; kaşlar ve kirpikler oluşmuştur. 18 ile 22. haftalar arasında yapılan ayrıntılı ultrasonda organlar tek tek incelenir. Bebeğin yüzünün üç ve dört boyutlu görüntülenmesi dört boyutlu ultrason sayfasında anlatılmıştır.

23 ile 27. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 23. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 28 cm boyunda ve 500 ile 550 gram ağırlığındadır. Gebeliğin 24. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 30 cm boyunda ve 600 gram ağırlığındadır. Bebeğin uyku ve uyanıklık dönemlerinin belirginleşmeye başlaması da bu haftalara denk gelir. Akciğerlerde, hava keseciklerinin doğumdan sonra açık kalmasını sağlayan sürfaktan maddesinin üretimi başlar. Yenidoğan yoğun bakım desteğiyle bu haftalarda doğan bebeklerin bir kısmı yaşayabilir, ancak ciddi sağlık sorunları riski yüksektir ve anne karnında geçen her hafta bebeğin lehinedir.

Gebeliğin 25. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 33 ile 34 cm boyunda ve 700 gram ağırlığındadır; annesinin sesini duyar ve yüksek seslere irkilerek tepki verebilir. Gebeliğin 26. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 35 cm boyunda ve 800 gram ağırlığındadır. Bu haftanın özelliği bebeğin burun deliklerinin açılmasıdır. Bebek için anne karnında nefes alıp vermek, hava alıp vermek yerine amniyotik sıvı alıp verme şeklinde gerçekleşir. 26 ile 28. haftalar arasında göz kapakları yeniden açılır. 27. haftada yaklaşık 36 cm boyunda ve 900 gram ağırlığında olan bebeğe annenin antikorları plasenta yoluyla giderek artan miktarda geçer. Şeker yükleme testi de 24 ile 28. haftalar arasında yapılır.

Bebek Hareketleri Ne Zaman Hissedilir ve Nasıl İzlenir?

Bebek ultrasonda 8 ile 9. haftalardan itibaren hareket ederken görülse de anne bu hareketleri ancak bebek belirli bir büyüklüğe ulaştığında hisseder. İlk gebelikte hareketler çoğunlukla 18 ile 20. haftalarda, daha önce doğum yapmış kadınlarda ise 16. hafta civarında fark edilir. İlk hareketler kelebek kanadı çırpınışına ya da gaz hissine benzetilir. Plasenta rahmin ön duvarına yerleşmişse bu süre birkaç hafta gecikebilir.

24. haftadan sonra her bebeğin kendine özgü bir hareket düzeni oluşur; bebekler çoğunlukla akşam saatlerinde ve anne dinlenirken daha hareketlidir. Son haftalarda alan daraldığı için tekmelerin yerini itme ve dönmeler alabilir, ancak hareketlerin sıklığı doğuma kadar azalmamalıdır. Herkese uyan belirli bir hareket sayısı olmadığından anne adayının kendi bebeğinin düzenini tanıması önemlidir. Bu düzende belirgin bir azalma fark edilirse ertesi günü beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Üçüncü Üç Ayda Annede Neler Değişir?

Son üç aylık dönemde büyüyen rahim karın içindeki organlara giderek daha fazla baskı yapar. Mide yanması, nefes darlığı, bel ağrısı, ayak bileklerinde şişlik, varis, hemoroid ve ellerde uyuşma (karpal tünel sendromu) sık görülür. Uyku düzeni bozulabilir; sol yana yatmak ve dizlerin arasına yastık koymak rahatlatabilir. Braxton Hicks adı verilen alıştırma kasılmaları düzensizdir, genellikle ağrısızdır ve dinlenince geçer; gerçek doğum kasılmaları ise düzenli aralıklarla gelir, giderek sıklaşır ve şiddetlenir. Son haftalarda bebeğin başı leğen kemiğine indiğinde nefes almak kolaylaşır, buna karşılık idrara çıkma sıklığı yeniden artar.

28 ile 32. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 28. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 37 cm boyunda ve 1000 gram ağırlığındadır. Beyin hızla büyür ve yüzeyindeki kıvrımlar belirginleşir. Bu dönemde doğan bebekler yoğun bakım desteğiyle çoğunlukla yaşar, ancak akciğerler olgunlaşmadığı için solunum desteğine ihtiyaç duyabilirler. Kanında Rh antikoru bulunmayan Rh negatif anne adaylarına koruyucu anti-D iğnesi genellikle bu haftalarda yapılır. Gebeliğin 29. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 38 cm boyunda ve 1150 gram ağırlığındadır; beyin solunum ritmini ve vücut ısısını düzenlemeye hazırlanır.

Gebeliğin 30. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 40 cm boyunda ve 1300 ile 1400 gram ağırlığındadır. Gebelik 30 haftalık gibi ifade edilse de aslında bebek 28 haftalıktır. Bu durum gebeliğin tanımlanma yönteminden gelen bir farklılıktır. 31 ve 32. haftalarda bebeğin boyu 41 ile 42 cm, ağırlığı 1500 ile 1700 gram civarındadır. Tırnaklar parmak uçlarına ulaşır, vücudu saran ince tüyler (lanugo) dökülmeye başlar ve uykuda hızlı göz hareketlerinin görüldüğü dönemler ortaya çıkar.

33 ile 36. Haftalarda Bebek Nasıl Gelişir?

Gebeliğin 33. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 43 cm boyunda ve 1900 gram ağırlığındadır. Göz bebekleri ışığa tepki olarak büyüyüp küçülebilir. Kafatası kemikleri, doğum kanalından geçişi kolaylaştırmak için henüz birbirine kaynaşmamıştır. Bebeklerin büyük çoğunluğu bu haftalarda başı aşağıda olacak şekilde döner. 34. haftada yaklaşık 45 cm boyunda ve 2100 ile 2200 gram, 35. haftada yaklaşık 46 cm boyunda ve 2400 gram ağırlığında olan bebeğin deri altı yağ dokusu kalınlaşır. Gebeliğin 36. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 47 cm boyunda ve 2600 gram ağırlığındadır. Bebeğin gelişen yağ dokusu ve cilt yapısı nedeniyle elleri ve kolları boğumlaşmıştır. Akciğerler bu haftalarda büyük ölçüde olgunlaşır, ancak olgunlaşma doğuma kadar sürer; kontroller sıklaşır ve bebeğin geliş şekli değerlendirilir.

37 ile 40. Haftalarda Bebek Doğuma Nasıl Hazırlanır?

Gebeliğin 37. haftası itibarıyla bebek yaklaşık 48 cm boyunda ve 2900 gram ağırlığındadır. Bebek artık doğuma iyiden iyiye yakındır; emme ve yakalama refleksleri gelişmiştir, sese ve ışığa irkilerek tepki verir. Annenin hissettiği ritmik sıçramalar bebeğin hıçkırığıdır ve zararsızdır. 38. haftada yaklaşık 49 ile 50 cm boyunda ve 3000 gram ağırlığında olan bebeğin lanugo tüylerinin çoğu dökülmüştür. 39 ve 40. haftalarda boy 50 ile 51 cm, ağırlık 3300 ile 3500 gram civarındadır; ancak sağlıklı bebeklerin doğum ağırlığı geniş bir aralıkta değişir. Doğumda vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturan yağ dokusu, bebeğin ısısını korumasında önemli rol oynar. Plasentadan geçen antikorlar bebeği doğumdan sonraki ilk aylarda da korur. Beyin gelişimi doğumla bitmez, özellikle ilk yıllarda hızla sürer.

Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji (ACOG), doğumun gerçekleştiği haftaya göre şu sınıflandırmayı kullanır:

Haftalara Göre Bebeğin Yaklaşık Boyu ve Kilosu Ne Kadardır?

Aşağıdaki değerler kaynaklarda yaygın olarak kullanılan ortalamalardır. 20. haftaya kadar boy baş popo uzunluğu, sonrasında baştan topuğa uzunluk olarak verildiği için tablolarda bu haftalarda boyda ani bir sıçrama görülür. Ultrasonla hesaplanan tahmini ağırlık belirli bir hata payı taşır; bu nedenle büyüme tek bir ölçüme göre değil, kontrollerde izlenen büyüme eğrisine göre değerlendirilir.

Son Haftalarda Nelere Dikkat Edilmeli?

Doğum yaklaşırken rahim ağzını kapatan mukus tıkacı pembe ya da kahverengi lekeli bir akıntı şeklinde atılabilir; bu tek başına acil bir durum değildir. Düzenli aralıklarla gelen, giderek sıklaşan ve dinlenmekle geçmeyen ağrılı kasılmalar doğumun başladığını gösterir. Doğum süreci doğal doğum sayfasında ayrıca ele alınmıştır. Aşağıdaki durumlarda beklemeden hekime ya da doğum hizmeti veren bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Vajinadan su gelmesi ya da sürekli sıvı sızması; gelen suyun yeşil veya kahverengi renkte olması.
• Adet kanaması kadar ya da daha fazla vajinal kanama.
• Bebek hareketlerinde azalma veya hareketlerin her zamanki düzeninden farklılaşması.
• Şiddetli baş ağrısı, bulanık görme, gözde ışık çakmaları, el ve yüzde aniden gelişen şişlik ya da mide ağzında ağrı.
• 37. haftadan önce başlayan düzenli kasılmalar ya da kasıklarda giderek artan baskı hissi.
• Ateş ya da avuç içleri ve ayak tabanlarında belirgin kaşıntı.

Doğumun 40. haftada başlamaması çoğu zaman olağandır ve özellikle ilk gebeliklerde sık görülür. Bu dönemde bebeğin iyilik hali ve amniyon sıvısı daha yakından izlenir. Gebelik uzadıkça plasentanın işlevi azalabileceği için 41. haftaya gelindiğinde doğumun başlatılması gündeme gelir ve bu karar anne adayıyla konuşularak verilir.

Kaynaklar

• American College of Obstetricians and Gynecologists. Methods for Estimating the Due Date. ACOG Committee Opinion No. 700. Obstet Gynecol. 2017;129(5):e150-e154.
• American College of Obstetricians and Gynecologists. Definition of Term Pregnancy. ACOG Committee Opinion No. 579. Obstet Gynecol. 2013;122(5):1139-1140.
• Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Reduced Fetal Movements. Green-top Guideline No. 57, second edition. 2026.