Bartholin Kisti Tedavisi İstanbul

Bartholin Kisti Tedavisi İstanbul

Bartholin kisti, vajina girişinin iki yanında bulunan Bartholin bezinin kanalı tıkandığında içinde salgı birikerek oluşan, sıvı dolu bir şişliktir. Kist mikrop kaparsa birkaç gün içinde büyüyen ve şiddetli ağrı yapan bir apseye dönüşebilir. Bartholin kisti tedavisi; şişliğin boyutuna, ağrı yapıp yapmadığına, apse olup olmadığına, daha önce tekrarlayıp tekrarlamadığına ve kadının yaşına göre izlemden ameliyata kadar uzanan seçenekleri kapsar.

Dış genital bölgede fark edilen her şişlik Bartholin kisti değildir. Kıl dibi iltihapları, yağ bezeleri veya genital siğiller gibi farklı durumlar da benzer yakınmalara yol açabilir ve bunların ayrımı muayeneyle yapılır. Bu yazıda Bartholin bezinin yapısı, kist ile apse farkı, nedenler, belirtiler, tanı, tedavi seçenekleri, işlemlerin yapılışı ve iyileşme süreci anlatılmaktadır. Vulva ve vajinaya ait diğer yakınmalarda hangi durumlarda muayene gerektiği kadın doğum uzmanı sayfasında özetlenmiştir.

Bartholin Bezi Nedir ve Ne İşe Yarar?

Bartholin bezleri, iç dudakların arka bölümünün derinliğinde, vajina girişinin sağında ve solunda birer tane olmak üzere yer alır. Bu bezlerin temel işlevi, cinsel ilişki sırasında vajina girişini nemli ve kaygan tutan salgıyı üretmektir. Cinsel uyarılma sırasında artan bu şeffaf salgı, her bezden çıkan yaklaşık 2 cm uzunluğundaki ince bir kanalla vajina girişine ulaşır.

Sağlıklı bir bez nohut büyüklüğündedir ve muayenede genellikle fark edilmez. Bez yaş ilerledikçe küçülür ve menopozdan sonra salgı üretimi azalır. Bu nedenle ileri yaşta aynı bölgede yeni ortaya çıkan bir büyüme, gençlerdeki kistlere göre daha dikkatle değerlendirilir.

Bartholin Kisti Nasıl Oluşur?

Hem kist hem de apse, bezden çıkan kanalın herhangi bir nedenle tıkanmasıyla başlar. Çıkış yolu kapanınca bez salgı üretmeye devam eder ve sıvı kanalın içinde toplanır. Biriken sıvı kanalı giderek genişletir ve dudak kenarında elle hissedilen yuvarlak bir kitle oluşur. Bu tür kist ve apseler doğurganlık çağındaki kadınlarda sık görülen bir sorundur; yayımlanan bir derlemede kadınların yaklaşık yüzde 2’sinin yaşamı boyunca bu sorunla karşılaştığı bildirilmiştir.

Bartholin Kisti ile Bartholin Apsesi Arasındaki Fark Nedir?

Şişliğin içinde yalnızca bezin salgısı varsa kist, irin (pü) toplanmışsa apse adı verilir. Apse, var olan bir kistin enfekte olmasıyla gelişebileceği gibi önceden kist olmadan doğrudan bezin iltihaplanmasıyla da ortaya çıkabilir. İki durumun ayrımı tedavi seçimini doğrudan etkiler:

Bartholin Kisti Neden Olur?

Kanalın neden tıkandığı çoğu zaman tam olarak bilinmez. Salgının koyulaşması, bölgedeki ödem ve iltihap, kanal ağzının daralması tıkanıklığa zemin hazırlar. Kanal tıkanmasının doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen sonucu bakteriyel enfeksiyon ve buna bağlı apsedir.

Apseden alınan kültürlerde çoğunlukla birden fazla bakteri birlikte bulunur. En sık üreyen etkenler, normalde bağırsak ve deri florasında yer alan E. coli ve Staphylococcus aureus gibi bakterilerdir. Bel soğukluğuna (gonore) yol açan bakteri ve klamidya gibi cinsel yolla bulaşan etkenler de apseye neden olabilir, ancak bu etkenler olguların yalnızca küçük bir bölümünden sorumludur. Bu nedenle Bartholin kisti veya apsesi, tek başına cinsel yolla bulaşan bir hastalık olduğu anlamına gelmez.

Bölgeye ait yaralanmalar ve geçirilmiş cerrahi girişimler de kanalı tıkayabilir. Çok daha seyrek bir neden ise genellikle ileri yaştaki kadınlarda görülen Bartholin bezi kanseridir.

Bartholin Kisti Belirtileri Nelerdir?

Küçük kistler çoğu zaman hiçbir yakınma yapmaz ve kadının kendisi ya da rutin muayene sırasında hekim tarafından tesadüfen fark edilir. Kist büyüdükçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Vajina girişinin bir yanında, dudak kenarında ele gelen yumuşak ve ağrısız şişlik.
• Bir taraftaki dudağın diğerine göre daha dolgun görünmesi.
• Yürürken, otururken veya cinsel ilişki sırasında baskı hissi ya da rahatsızlık.

Apse geliştiğinde karşılaşılan başlıca belirti, bölgede birkaç gün içinde artan çok şiddetli ağrıdır. Şişlik kızarır, ısınır ve dokunmakla hassaslaşır; oturmak ve yürümek zorlaşabilir, ateş ve halsizlik eklenebilir. Ağrı kesiciler bu dönemde ağrıyı tam olarak dindirmez; asıl rahatlamayı apsenin boşalması sağlar. Bazı durumlarda apse kendiliğinden patlayarak boşalır ve ağrı belirgin biçimde azalır.

Görülen şişliğin büyüklüğü nohut büyüklüğünden birkaç santimetreye kadar değişir, nadiren bir portakal boyutuna ulaşabilir. Şişlik bir kez geçtikten sonra yeniden belirebilir; bu yeni şişlikler her zaman ağrı yapmaz ve önceki apse ameliyatla tedavi edilmiş olsa da görülebilir.

Bartholin Kisti Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı için çoğunlukla muayene yeterlidir. Şişliğin vajina girişindeki tipik yeri, kıvamı, boyutu ve iltihap bulgusu taşıyıp taşımadığı değerlendirilir. Apse boşaltılırken çıkan irinden kültür alınabilir; cinsel yolla bulaşan enfeksiyon kuşkusu varsa gonore ve klamidya testleri yapılır.

Muayenede şu durumlar Bartholin kistinden ayırt edilir: idrar yolu ağzının yanındaki Skene kanalı kistleri, vajina duvarında yer alan Gartner kanalı kistleri, deri altındaki inklüzyon kistleri, yağ bezeleri, kıl dibi iltihapları ve vulva varisleri. Kitle sert, düzensiz veya çevre dokuya yapışık görünüyorsa ya da yerleşimi tipik değilse ultrason veya manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri ve doku örneği gerekebilir.

40 Yaş Üstünde Bartholin Kisti Neden Biyopsi Gerektirir?

Bartholin bezi yaşla birlikte küçüldüğü için 40 yaşından sonra bu bölgede yeni beliren ya da büyüyen bir kitle, gençlerdeki basit kistlere göre daha fazla dikkat ister. Bartholin bezi kanseri çok nadir olsa da başlangıçta sıradan bir kist gibi görünebilir. Amerikan Aile Hekimleri Akademisi’nin dergisinde yayımlanan 2019 tarihli derlemede, 40 yaş ve üzerindeki kadınlarda kötü huylu bir hastalığı dışlamak için biyopsi yapılması ya da gerekirse bezin çıkarılarak incelenmesi önerilmektedir. Kitlenin sert, hareketsiz veya düzensiz olması, tedaviye rağmen küçülmemesi ve menopozdan sonra ortaya çıkması bu ihtiyacı artırır.

Biyopsi çoğunlukla Word kateteri ya da marsupializasyon sırasında kist duvarından küçük bir parça alınarak yapılır, böylece ayrı bir işlem gerekmez. Patoloji sonucu iyi huylu çıkarsa tedavi planı değişmez.

Bartholin Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, kitlenin kist mi apse mi olduğuna, yakınmalara, boyuta, tekrarlamaya ve yaşa göre seçilir. Seçeneklere genel bir bakış aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Oturma Banyosu ve Evde Bakım Ne İşe Yarar?

Oturma banyosu, kalça bölgesinin ılık suyla dolu bir leğene veya küvete oturularak 10 ile 15 dakika suda tutulmasıdır. Birkaç gün boyunca günde birkaç kez yapılan oturma banyosu ağrıyı hafifletir, bölgedeki kan akımını artırır ve küçük apselerin kendiliğinden açılarak boşalmasını kolaylaştırabilir. Ilık kompres ve basit ağrı kesiciler de bu dönemde rahatlama sağlar.

Şişliğin evde sıkılması, iğne veya keskin bir aletle delinmesi enfeksiyonu yayabileceği için kesinlikle önerilmez. Apse kendiliğinden patlarsa bölge temiz ve kuru tutulur, akıntı birkaç gün sürebilir. Ağrı geçmiyorsa, şişlik büyüyorsa ya da ateş başlıyorsa muayene gerekir.

Bartholin Apsesinde Antibiyotik Gerekir Mi?

Basit bir kist ya da başarıyla boşaltılmış sınırlı bir apse için her zaman antibiyotik gerekmez. Apsenin çevresindeki deriye yayılan iltihap (selülit), ateş gibi genel belirtiler, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonun saptanması, idrar yolu enfeksiyonu, bağışıklığı baskılayan bir hastalık veya sık tekrarlayan apseler antibiyotik kullanımını gerektirebilir. Antibiyotik başlandığında hekimin önerdiği ilacın düzenli olarak ve önerilen süre boyunca kullanılması önemlidir.

Gerilmiş, büyük bir apsede antibiyotik tek başına yeterli olmaz; ilaç irinle dolu boşluğa yeterince ulaşamaz. Bu durumda asıl tedavi apsenin boşaltılmasıdır.

Bartholin Kisti Ameliyatı

Bartholin Kisti İçin Hangi Durumlarda Ameliyat Gerekir?

Bartholin kisti için yapılan işlemlerin çoğu küçük cerrahi girişimlerdir ve büyük bölümü muayenehane ya da günübirlik cerrahi koşullarında yapılabilir. Girişim genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• Ağrılı, gerilmiş ve kendiliğinden boşalmayan apse.
• Oturma, yürüme veya cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veren büyük kist.
• Daha önce tedavi edilmiş olmasına rağmen tekrarlayan kist veya apse.
• 40 yaş ve üzerinde ya da menopozdan sonra yeni ortaya çıkan, sert veya düzensiz kitle.

Apsenin yalnızca küçük bir kesiyle boşaltılması hızlı rahatlama sağlar, ancak kesi birkaç gün içinde kapandığı için kanal yeniden tıkanır ve kist sık tekrarlar. Bu nedenle günümüzde boşaltma işlemine, salgının akabileceği yeni ve kalıcı bir açıklık oluşturan bir yöntem eklenir. Yeni bir kanal oluşturmak birkaç farklı teknikle yapılabilir ve bezin işlevi korunduğu için özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda tercih edilir.

Word Kateteri Nasıl Uygulanır?

Word kateteri, ucunda küçük bir balon bulunan, birkaç santimetre uzunluğunda ince bir tüptür. İşlem lokal anestezi ile yapılır ve kısa sürer:

• Şişliğin vajina girişine bakan iç yüzü uyuşturulur ve birkaç milimetrelik küçük bir kesi açılır.
• Kistin veya apsenin içeriği boşaltılır, boşluk serum fizyolojikle yıkanır.
• Kateterin ucu boşluğa yerleştirilir ve balon 2 ile 3 mililitre serum fizyolojikle şişirilerek kateterin yerinde kalması sağlanır.
• Kateterin dışta kalan ucu vajina girişinin içine yerleştirilir; dışarıdan bakıldığında çoğunlukla görünmez.

Kateter genellikle 4 ile 6 hafta yerinde bırakılır. Bu sürede kateterin çevresindeki doku iyileşerek yeni bir kanal ağzı oluşturur. Kontrol muayenesinde balon söndürülür ve kateter çıkarılır; bu işlem için anestezi gerekmez. Kateter erken dönemde kendiliğinden düşebilir, bu durumda kontrol muayenesinde yeniden değerlendirme yapılır. Word kateteri apse döneminde de uygulanabildiği için akut apsenin tedavisinde sık kullanılan bir yöntemdir.

Marsupializasyon Nasıl Yapılır?

Marsupializasyon, kist duvarının çevresindeki deriye dikilerek kalıcı bir açıklık haline getirilmesidir. Adını keselilerin karnındaki keseden alır, çünkü işlem sonunda kistin yerinde küçük, açık bir cep oluşur. Bu yöntem özellikle tekrarlayan kist ve apselerde tercih edilir.

• Kistin vajina girişine bakan yüzünde, kist boyunca uzanan bir kesi yapılır.
• Kistin içeriği boşaltılır ve iç yüzey yıkanır; gerekirse kist duvarından biyopsi alınır.
• Kist duvarının kenarları dışa doğru çevrilerek eriyen ipliklerle çevredeki deriye tek tek dikilir.
• Oluşan açıklık iyileşme sürecinde giderek küçülür ve bezin salgısının aktığı yeni bir kanal ağzına dönüşür.

Marsupializasyon lokal anestezi ile yapılabilir; hastanın tercihine ve kistin durumuna göre sedasyon veya kısa süreli genel anestezi de kullanılabilir. Hasta çoğunlukla aynı gün evine döner. İyileşme süreci Word kateterine göre biraz daha uzundur ve ilk günlerde ikincil enfeksiyon gelişebileceği için bölgenin temizliğine özen gösterilir.

Bartholin Bezi Çıkarılması Kimlere Yapılır?

Bezin kanalla birlikte çıkarılması (eksizyon) en kesin yöntemdir, ancak diğer işlemlere göre daha kapsamlı bir ameliyattır. Bu nedenle ilk seçenek olarak uygulanmaz ve genellikle şu durumlarda tercih edilir:

• Word kateteri veya marsupializasyona rağmen defalarca tekrarlayan kist ya da apse.
• 40 yaş üzerinde veya menopozdan sonra ortaya çıkan, kanser şüphesi taşıyan sert kitle.
• Çok büyük ya da çevre dokuya yapışık kitleler.

Ameliyat, aktif bir apse olmadığı ve iltihabın yatıştığı bir dönemde yapılır. Bez damar yönünden zengin bir bölgede yer aldığı için ameliyat ameliyathane koşullarında, genel veya spinal anestezi altında gerçekleştirilir. Çıkarılan dokunun tamamı patolojik incelemeye gönderilir. Tek taraftaki bezin alınması çoğu kadında belirgin bir kuruluğa yol açmaz, çünkü karşı taraftaki bez ve vajina duvarının salgıları kayganlığı sürdürür.

İşlem Öncesi Hazırlık ve Anestezi Nasıl Olur?

İşlemden önce muayene bulguları, varsa önceki tedaviler ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilir. Kan sulandırıcı ilaçlar, ilaç alerjileri ve gebelik olasılığı mutlaka paylaşılmalıdır. Lokal anestezi ile yapılan Word kateteri ve marsupializasyon işlemleri için genellikle aç kalmak gerekmez. Sedasyon, genel veya spinal anestezi planlanıyorsa işlemden önceki saatlerde yeme içme kesilir ve anestezi değerlendirmesi yapılır. Yöntemlere göre genel çerçeve şöyledir:

Bartholin Kisti Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl Olur?

İşlemden sonraki ilk günlerde hafif ağrı, sızlama ve bir miktar akıntı ya da lekelenme beklenen bulgulardır. Bu yakınmalar için reçetesiz ağrı kesiciler genellikle yeterlidir. Marsupializasyondan sonra ertesi günden itibaren en az günde bir kez oturma banyosu yapılması iyileşmeyi destekler. İyileşme döneminde şu noktalara dikkat edilmesi önerilir:

• Bölgenin temiz ve kuru tutulması; tuvalet sonrası temizliğin vajinadan anüse doğru yapılması.
• İlk günlerde tampon yerine hijyenik ped kullanılması.
• Bol, pamuklu iç çamaşırı ve sıkmayan giysiler tercih edilmesi.
• Cinsel ilişkiye dönüşün yara iyileşip kontrol muayenesi yapılana kadar ertelenmesi.
• Bisiklet ve ata binme gibi bölgeye doğrudan baskı yapan sporlara iyileşme tamamlanana kadar ara verilmesi.

Artan ağrı, büyüyen şişlik, ateş, yoğun kanama veya kötü kokulu akıntı olursa kontrol beklenmeden hekime bilgi verilmelidir.

Bartholin Kisti Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Word kateteri ve marsupializasyon düşük riskli işlemlerdir. Olası sorunlar arasında kesi yerinde enfeksiyon, kanama, kateterin erken düşmesi, iyileşme döneminde ağrı ve kistin tekrarlaması sayılabilir. Bezin çıkarılmasında ise bölgenin zengin damar yapısı nedeniyle kanama ve doku içinde kan birikmesi (hematom) riski daha yüksektir; ayrıca yara iyileşmesinde gecikme, sertlik bırakan iz dokusu ve cinsel ilişki sırasında ağrı görülebilir.

Bartholin Kisti Tedaviden Sonra Tekrarlar Mı?

Kanal tıkanıklığı aynı tarafta yeniden gelişebilir ve hiçbir yöntem bu olasılığı tamamen ortadan kaldırmaz. Tekrarlama en sık, yalnızca kesip boşaltma yapılan hastalarda görülür. Word kateteri ve marsupializasyon bu olasılığı belirgin biçimde azaltır; bezin tamamen çıkarılması ise tekrarlamanın en az görüldüğü yöntemdir. Tekrarlayan bir kistte genellikle önce marsupializasyon, bu da başarısız olursa bezin çıkarılması düşünülür.

Gebelikte Bartholin Kisti Nasıl Yönetilir?

Gebelik sırasında fark edilen küçük ve ağrısız bir Bartholin kisti çoğunlukla yalnızca izlenir ve kendi başına normal doğuma engel değildir. Gebelikte apse gelişirse lokal anestezi altında boşaltma ve Word kateteri uygulaması güvenle yapılabilir; gerekli durumlarda gebelikte kullanımı uygun antibiyotikler seçilir. Apseye cinsel yolla bulaşan bir etkenin eşlik edip etmediğinin araştırılması gebelikte ayrıca önemlidir, çünkü bu enfeksiyonlar doğum sırasında bebeği de etkileyebilir.

Gebelikte vulva bölgesinin kan akımı arttığı için bezin çıkarılması gibi kapsamlı ameliyatlardan kaçınılır ve kalıcı çözüm gerektiren durumlar doğum sonrasına bırakılır. Doğum zamanına yakın büyük bir apse gelişirse doğumdan önce boşaltılması planlanabilir. Gebelik boyunca yapılan düzenli kontroller gebelik takibi sayfasında anlatılmaktadır.

Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Vajina girişinde hızla büyüyen ve ağrıyan bir şişlik, şişlikle birlikte ateş, kızarıklık veya irinli akıntı, oturmayı ya da yürümeyi zorlaştıran ağrı, 40 yaşından sonra yeni fark edilen bir kitle ve sık tekrarlayan kistler muayene gerektirir. Gebelikte ortaya çıkan ağrılı şişlikler de gebelik kontrolleri beklenmeden değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• Omole F, Kelsey RC, Phillips K, Cunningham K. Bartholin Duct Cyst and Gland Abscess: Office Management. American Family Physician. 2019;99(12):760-766.
• National Health Service (NHS). Bartholin’s cyst. Hasta bilgilendirme sayfası, 2025.