Genital Estetik İstanbul
Genital estetik, kadın dış genital bölgesinin (vulva) ve vajinanın görünümünü ya da işlevini değiştirmeyi amaçlayan cerrahi ve cerrahi dışı işlemlerin ortak adıdır. İç dudakların küçültülmesi (labioplasti), klitoris örtüsünün azaltılması, büyük dudaklara ve pubis tepesine yönelik işlemler, vajina girişinin onarılması (perineoplasti) ve vajinanın daraltılması (vajinoplasti) bu başlık altında ele alınır. Bu işlemlerin bir kısmı yalnızca görünümle ilgili bir isteğe dayanırken bir kısmı doğum yaralanması, sarkma ya da günlük yaşamı etkileyen sürtünme ve ağrı gibi somut şikayetlere yöneliktir.
Bu sayfada genital estetik kapsamındaki işlemlere genel bir bakış, kimler için uygun olabileceği, karar öncesinde nelerin konuşulması gerektiği ve olası riskler anlatılmaktadır. Vajinal gevşeklik hissine yönelik cerrahi dışı yaklaşımlar vajinal estetik sayfasında, vajina daraltma ameliyatının ayrıntıları ise vajinoplasti sayfasında yer almaktadır.
Kısa Özet
- Genital estetik; labioplasti, klitoral örtü azaltma, büyük dudak ve pubis tepesi işlemleri, perineoplasti, vajinoplasti ve cerrahi dışı uygulamaları kapsayan genel bir başlıktır.
- Dış genital organların büyüklüğü, şekli ve rengi kadından kadına geniş ölçüde farklılık gösterir; bu farklılıkların büyük çoğunluğu normaldir.
- Uluslararası kadın doğum dernekleri, yalnızca görünüm amacıyla yapılan işlemlerin etkinliğini ve güvenliğini gösteren yüksek kaliteli kanıtın yetersiz olduğunu vurgular.
- Doğum yaralanması, sarkma, idrar kaçırma veya ilişkide ağrı gibi tıbbi nedenlerle yapılan onarımlar estetik işlemlerden ayrı değerlendirilir.
- Olası riskler arasında ağrı, kanama, enfeksiyon, yara izi, his değişikliği, ilişkide ağrı ve yeniden ameliyat gereksinimi bulunur.
- Karar; ayrıntılı muayene, beklentilerin açıkça konuşulması ve kişinin kendi özgür iradesiyle verilir.
Genital Estetik Nedir?
Tıp literatüründe bu işlemler çoğunlukla kadın genital kozmetik cerrahisi adıyla anılır. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji (ACOG), 2020 yılında yayımladığı komite görüşünde bu grubu labioplasti, klitoral örtü azaltma, kızlık zarı onarımı, büyük dudakların dolgunlaştırılması, vajinoplasti ve G noktası büyütme gibi işlemleri içeren geniş bir kategori olarak tanımlar. Aynı görüşte, terimlerin tutarsız kullanılması ve araştırmaların azlığı nedeniyle bu işlemlerin ne sıklıkla yapıldığının, yararlarının ve risklerinin net biçimde ortaya konamadığı belirtilir.
Genital estetik kapsamındaki işlemler rahmi ya da yumurtalıkları ilgilendirmez; yalnızca vulva, vajina girişi ve vajina duvarı üzerinde yapılır. Pazarlamada kullanılan bazı adlandırmaların tıbbi bir tanımı yoktur ve aynı ad altında birbirinden çok farklı uygulamalar sunulabilir. Bu nedenle bir işlem konuşulurken adından çok, hangi dokuya ne yapılacağının açıkça anlatılması önemlidir.
Estetik Amaçlı İşlem ile Tıbbi Gereklilik Arasındaki Fark Nedir?
Genital bölgeye yapılan her işlem estetik değildir. Doğumda oluşan ve iyi iyileşmemiş bir perine yırtığının onarılması, sarkmanın düzeltilmesi, idrar kaçırmanın tedavisi, doğuştan gelen yapısal farklılıkların düzeltilmesi ya da kadın sünneti gibi zararlı uygulamaların bıraktığı hasarın onarılması tıbbi gerekliliği olan işlemlerdir. ACOG da cinsel işlev bozukluğu, ilişkide ağrı, spor yapmayı engelleyen şikayetler, doğum ya da kaza sonucu oluşan yaralanmalar, sarkma ve idrar kaçırma gibi klinik nedenlerle yapılan girişimleri kozmetik cerrahi kapsamının dışında tutar.
Aynı ameliyat, kişiye göre farklı bir amaca hizmet edebilir. Örneğin iç dudakların küçültülmesi, bisiklet sürerken ya da dar giysilerle sürekli tahriş yaşayan bir kadında şikayeti gidermeye yönelikken, yalnızca görünümden duyulan kaygı nedeniyle istendiğinde estetik amaçlı kabul edilir. Bu ayrım hem beklentilerin belirlenmesinde hem de riskin göze alınıp alınmayacağına karar vermede yol göstericidir.
| İşlem | Uygulandığı bölge | Tıbbi gerekçe oluşturabilecek durumlar |
|---|---|---|
| Labioplasti | İç dudaklar (labia minora) | Kronik tahriş, sürtünmeye bağlı ağrı, temizlikte güçlük, doğum yaralanması sonrası şekil bozukluğu |
| Klitoral örtü azaltma | Klitorisi örten deri katlantısı | Çoğunlukla labioplastiyle birlikte planlanır; tek başına tıbbi gerekçesi seyrektir |
| Büyük dudak işlemleri | Dış dudaklar (labia majora) | Belirgin kilo kaybı sonrası sarkma ve sürtünme |
| Pubis tepesi işlemleri | Kasık üstündeki yağ ve deri dokusu | Kilo kaybı sonrası sarkmanın temizliği ya da giyinmeyi güçleştirmesi |
| Perineoplasti | Vajina girişi ve perine | İyileşmemiş doğum yırtığı veya epizyotomi izi, ilişkide ağrıya yol açan skar |
| Vajinoplasti | Vajina duvarı | Vajina duvarında sarkma, doğuma bağlı belirgin destek kaybı |
Genital Bölgede Normal Görünüm Nasıldır?
Vulvanın görünümü kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. İç dudakların dış dudakların arasından görünmesi, iki tarafın birbirinden farklı büyüklükte olması, kenarların kıvrımlı ya da koyu renkli olması sık rastlanan ve sağlık açısından anlam taşımayan özelliklerdir. Ergenlik, gebelik, doğum ve menopoz bu bölgenin görünümünü doğal olarak değiştirir. Gebelikte kan akımı arttığı için renk koyulaşabilir; menopozdan sonra ise östrojen azaldığından dokular incelir ve dolgunluk azalır.
İngiltere’de Kraliyet Kadın Doğum Uzmanları Koleji (RCOG) ve Kanada Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Derneği (SOGC), genital bölgedeki normal çeşitlilik hakkında doğru bilgi verilmesini değerlendirme sürecinin temel bir parçası olarak görür. Medyada yer alan görüntülerin sınırlı bir çeşitliliği yansıtması, bazı kadınların kendi görünümünü olağan dışı sanmasına yol açabilir. Normal çeşitliliğe dair bilgi, kadının kararını sağlıklı bir zeminde yeniden gözden geçirmesine yardımcı olur.
Labioplasti (İç Dudak Küçültme) Nedir?
Labioplasti, iç dudakların (labia minora) boyutunun cerrahi olarak küçültülmesi ya da şeklinin düzeltilmesidir. Genital estetik işlemleri arasında en çok bilinenlerden biridir. Kadınların bir kısmı iç dudakların giysi içinde sıkışması, yürürken veya spor yaparken sürtünmesi, bisiklet ya da ata binerken ağrı, ilişki sırasında içe doğru çekilme ve temizlikte güçlük gibi fiziksel şikayetler nedeniyle başvurur. Bir kısmı ise görünümden duyduğu kaygı nedeniyle bu işlemi düşünür.
Ameliyat öncesinde fiziksel şikayetlerin basit önlemlerle azaltılıp azaltılamayacağı değerlendirilir. Pamuklu ve sıkmayan iç çamaşırı, spor sırasında destekleyici giysiler, nemlendirici ve koruyucu kremler bazı kadınlarda tahrişi belirgin biçimde hafifletir. Bu önlemlere rağmen şikayetleri süren kadınlarda cerrahi seçenek konuşulabilir.
Labioplasti Nasıl Yapılır?
Labioplastide iki temel teknik kullanılır. Kenar kesisi yönteminde iç dudağın fazla görülen kenar kısmı boylu boyunca çıkarılır ve kenar yeniden dikilir. Kama yönteminde ise dudağın orta bölümünden V biçiminde bir parça alınarak kalan iki kısım birleştirilir; bu yöntemde dudağın doğal kenarı korunur. Hangi tekniğin seçileceği dudağın yapısına, iki taraf arasındaki farka ve kişinin beklentisine göre belirlenir.
İşlem çoğunlukla lokal anestezi ya da kısa süreli genel anestezi veya sedasyon altında yapılır ve genellikle aynı gün taburcu olunur. Dikişler kendiliğinden erir. İlk günlerde şişlik, morarma ve hassasiyet beklenen bulgulardır. Şişliğin büyük bölümü birkaç hafta içinde geriler; son şeklin ortaya çıkması ise birkaç ay sürebilir. Yara iyileşmesi tamamlanana kadar, genellikle 4 ile 6 hafta boyunca cinsel ilişki, tampon kullanımı ve bisiklet gibi bölgeye baskı yapan etkinliklerden kaçınılması önerilir.
Klitoral Örtü Azaltma Nedir?
Klitoral örtü azaltma (eski adlandırmalarda hudoplasti olarak da geçer), klitorisin üzerini örten deri katlantısındaki fazlalığın alınmasıdır. Çoğu zaman labioplastiyle birlikte, iç dudaklar küçültüldükten sonra üst bölümde kalan fazlalığın oransız görünmemesi için planlanır. Klitorise giden duyu sinirleri bu bölgeye çok yakın seyrettiğinden işlem dikkatli bir planlama gerektirir. Hassasiyette azalma ya da tersine rahatsız edici bir aşırı hassasiyet, bu işlem öncesinde mutlaka konuşulması gereken riskler arasındadır.
Büyük Dudaklara ve Pubis Tepesine Hangi İşlemler Yapılır?
Büyük dudaklar (labia majora) yaşla, menopozla ya da belirgin kilo kaybından sonra hacim kaybedebilir veya sarkabilir. Hacim kaybında kişinin kendi yağ dokusunun aktarılması ya da hyaluronik asit içeren dolgu maddeleri kullanılabilir. Sarkma ve fazlalıkta ise fazla derinin cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelir. Yağ aktarımında aktarılan yağın bir kısmı zamanla emilebilir; dolgular ise kalıcı değildir ve belirli aralıklarla yinelenmesi gerekir.
Pubis tepesi (mons pubis), kasık kıllarının bulunduğu ve yağ dokusundan oluşan bölgedir. Bu bölgede belirgin yağ birikimi ya da kilo kaybı sonrası sarkma, giysi içinde rahatsızlık ve temizlikte güçlük yaratabilir. Pubis tepesi estetiği adı altında yağ alma ya da fazla derinin çıkarılarak bölgenin yukarı kaldırılması yapılabilir. Bu işlemler genital organların kendisine değil cilt ve cilt altı dokuya yöneliktir ve gerektiğinde plastik cerrahi ile birlikte değerlendirilir.
Perineoplasti ve Vajinoplasti Neyi Amaçlar?
Perine, vajina girişi ile anüs arasındaki kas ve bağ dokusundan oluşan bölgedir. Doğum sırasında oluşan yırtıklar ya da epizyotomi kesisi iyi iyileşmediğinde vajina girişinde açıklık, gerilen ve ağrıyan bir yara izi veya şekil bozukluğu kalabilir. Perineoplasti bu bölgedeki kasların bir araya getirilerek vajina girişinin ve perinenin yeniden yapılandırılmasıdır. Vajinoplasti ise vajina duvarındaki destek dokunun sıkılaştırılarak vajina çapının daraltılmasıdır ve çoğu zaman perineoplastiyle birlikte yapılır.
Bu iki işlem, ilişkide ağrıya neden olan bir skarın düzeltilmesi ya da arka duvar sarkmasının onarılması gibi tıbbi bir amaçla yapılabileceği gibi yalnızca gevşeklik hissi nedeniyle de istenebilir. Ameliyatın nasıl yapıldığı, iyileşme takvimi ve sonrasında doğum konusu vajinoplasti sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Vajina duvarlarında belirgin bir sarkma varsa değerlendirme pelvik organ sarkması çerçevesinde yapılır.
Cerrahi Dışı Genital Estetik Yöntemleri Nelerdir?
Son yıllarda ameliyat gerektirmeyen çeşitli uygulamalar da genital estetik başlığı altında sunulmaktadır. Bunlar arasında vajinaya uygulanan lazer ve radyofrekans gibi enerji tabanlı cihazlar, dolgu enjeksiyonları, kişinin kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazma (PRP) uygulamaları, genital bölge cildinin rengini açmaya yönelik işlemler ve G noktası büyütme adıyla yapılan enjeksiyonlar sayılabilir.
Bu uygulamaların çoğu için güvenlik ve etkinlik kanıtı sınırlıdır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 30 Temmuz 2018 tarihli güvenlik duyurusunda enerji tabanlı cihazların estetik amaçlı vajinal işlemlerde, menopoz belirtilerinde, idrar kaçırmada ya da cinsel işlevle ilgili şikayetlerde kullanılmasının ciddi yan etkilerle ilişkili olabileceğini ve bu durumlar için güvenlik ile etkinliğin gösterilmediğini bildirmiştir. G noktası olarak tanımlanan bölgenin varlığı ve yeri bile bilimsel olarak tartışmalıdır; bu bölgeye dolgu yapılmasının yararını gösteren güvenilir bir çalışma yoktur. Genital bölge cildinin rengini açmaya yönelik kimyasal uygulamalar ise hassas olan bu bölgede tahriş ve yanığa yol açabilir. Bu yöntemlerin ayrıntıları vajinal estetik sayfasında ele alınmıştır.
Kızlık Zarı Onarımı Genital Estetik Kapsamında Mıdır?
Kızlık zarı onarımı (himenoplasti) da uluslararası kaynaklarda genital kozmetik işlemler arasında sayılır. Bu işlemin tıbbi yönleri, sınırları ve dikkat edilmesi gereken etik konular kızlık zarı dikimi sayfasında ayrıca ele alınmıştır.
Genital Estetik Kimler İçin Uygun Olabilir?
Genital estetik işlemleri, genital gelişimini tamamlamış, şikayetini ve beklentisini açıkça tarif edebilen ve kararını kimsenin baskısı olmadan kendisi veren kadınlarda değerlendirilir. RCOG, genital gelişimin genellikle 18 yaşından önce tamamlanmadığını ve bu nedenle bu yaşın altında estetik amaçlı genital cerrahinin normalde yapılmaması gerektiğini belirtir. Ergenlikte görülen iç dudak asimetrisi ya da büyüklüğü, gelişim tamamlandıkça değişebilir.
Aşağıdaki durumlarda işlemin ertelenmesi ya da önce başka bir değerlendirme yapılması gerekebilir:
- Gebelik ve doğumdan sonraki ilk aylar: Dokular bu dönemde değişmeye devam eder ve doğumun etkilerinin yerleşmesi beklenir.
- Yakın gelecekte yeni bir doğum planı: Vajinal doğum, özellikle vajina ve perineye yapılan onarımları etkileyebilir.
- Tedavi edilmemiş enfeksiyon veya cilt hastalığı: Mantar enfeksiyonu, liken skleroz gibi vulva hastalıkları ya da Bartholin kisti gibi sorunlar önce tedavi edilir.
- Görünümle ilgili kaygının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi: Bu durumda beden algısı bozukluğu açısından bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesi önerilir.
- Partnerin ya da çevrenin isteği: Karar kişinin kendi isteğine dayanmalıdır.
- Kontrol altında olmayan şeker hastalığı veya sigara kullanımı: Her ikisi de yara iyileşmesini olumsuz etkiler.
Genital Estetik Kararını Hangi Etkenler Etkiler?
Karar verirken yalnızca işlemin kendisi değil, kişinin yaşam dönemi ve beklentisi de göz önünde bulundurulur. Değerlendirmede genellikle şu sorular yanıtlanır:
- Şikayet fiziksel mi, yoksa görünümle ilgili bir kaygı mı? Fiziksel şikayetlerde işlemden beklenen fayda daha somuttur.
- Şikayet basit önlemlerle ya da cerrahi dışı tedavilerle azaltılabilir mi?
- Kişi işlemden tam olarak ne bekliyor? Cinsel doyumun ya da ilişkinin düzelmesi gibi beklentilerin bir ameliyatla karşılanacağı bilimsel olarak gösterilmemiştir.
- İleride vajinal doğum planlanıyor mu?
- Çıkarılan dokunun geri getirilemeyeceği ve fazla doku alınmasının kalıcı bir sorun yaratabileceği biliniyor mu?
- Kişi iyileşme dönemindeki kısıtlamalara uyabilecek durumda mı?
Genital Estetik Öncesinde Muayenede Neler Değerlendirilir?
Değerlendirme ayrıntılı bir görüşmeyle başlar. Şikayetin ne zamandan beri sürdüğü, hangi durumlarda arttığı, doğum sayısı ve şekli, geçirilmiş ameliyatlar, idrar ve bağırsak şikayetleri, cinsel yaşamla ilgili sorunlar ve kullanılan ilaçlar sorulur. Ardından vulva, vajina ve pelvik taban muayene edilir; dinlenme ve ıkınma sırasında vajina duvarlarının durumu, perine bölgesindeki skarlar ve kas tonusu incelenir.
Muayenede sarkma, idrar kaçırma ya da vulva cilt hastalığı gibi tedavi gerektiren bir durum saptanırsa öncelik bu soruna verilir. Rahim ağzı kanseri taraması güncel değilse işlem öncesinde tamamlanması önerilir. Görüşme sırasında seçenekler, kanıt düzeyi, olası riskler ve iyileşme süreci anlaşılır biçimde anlatılır ve kişiye karar vermesi için yeterli zaman tanınır.
Genital Estetik İşlemlerinden Ne Beklenmeli?
Labioplasti sonrasında kadınların önemli bir kısmı sürtünme ve tahriş gibi fiziksel şikayetlerin azaldığını bildirir. Ancak bu bilgiler çoğunlukla kontrol grubu bulunmayan ve kısa süre izlenen hasta serilerinden elde edilmiştir. ACOG, bu işlemlerin etkinliğini destekleyen yüksek kaliteli veri bulunmadığını ve hastaların bu konuda bilgilendirilmesi gerektiğini vurgular. Görünümden duyulan memnuniyet de kişisel bir değerlendirmedir ve beklentinin gerçekçi olması sonucu etkileyen başlıca etkenlerden biridir.
Genital bölge dokuları yaş, hormon değişiklikleri ve doğumla değişmeye devam eder. Bu nedenle işlemden sonra elde edilen görünüm ya da his zamanla farklılaşabilir. Cerrahi dışı uygulamaların etkisi ise bildirildiği durumlarda bile çoğunlukla geçicidir.
Genital Estetik İşlemlerinin Riskleri Nelerdir?
ACOG’un hasta bilgilendirmesinde yer almasını önerdiği riskler, genital estetik işlemlerinin tümü için geçerlidir:
- Ağrı ve uzun süren hassasiyet.
- Kanama ve kan toplanması (hematom).
- Enfeksiyon.
- Yara izi, sertleşme ve doku yapışıklıkları.
- Bölgedeki hissin azalması ya da değişmesi.
- İlişki sırasında ağrı.
- Dikiş hattının açılması ve düzeltme için yeniden ameliyat gerekmesi.
Labioplastide fazla doku alınması, iki taraf arasında belirgin fark kalması ya da kenarda düzensizlik görülebilir; fazla alınan doku geri getirilemez. Vajinoplasti ve perineoplastide girişin gereğinden fazla daraltılması ilişkide kalıcı ağrıya neden olabilir. Dolgu uygulamalarında şişlik, nodül oluşumu ve seyrek olarak maddenin damar içine kaçmasına bağlı ciddi sorunlar bildirilmiştir.
İyileşme Döneminde Nelere Dikkat Edilir?
İyileşme süresi yapılan işleme göre değişir. Labioplasti gibi dış genital bölgeye yapılan işlemlerden sonra çoğu kadın birkaç gün içinde masa başı işlere dönebilir; vajinoplasti ve perineoplastide ise toparlanma daha uzun sürer. Genel olarak şu önerilere uyulur:
- Bölgenin ılık suyla yıkanması ve tuvaletten sonra önden arkaya doğru temizlenmesi.
- İlk günlerde soğuk uygulama ile şişliğin azaltılması.
- Bol ve pamuklu giysilerin tercih edilmesi, uzun süre aynı pozisyonda oturulmaması.
- Kabızlığı önlemek için bol sıvı alınması ve lifli beslenilmesi.
- Hekimin belirttiği süre dolmadan cinsel ilişkiye girilmemesi ve tampon kullanılmaması.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
İşlemden sonra artan ve ağrı kesiciyle geçmeyen ağrı, hızla büyüyen şişlik, pedi kısa sürede dolduran kanama, ateş, kötü kokulu akıntı, dikiş hattının açılması ya da idrar yapamama durumunda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. İşlem düşünmeyen kadınlarda da vulvada yeni fark edilen bir kitle, yara, renk değişikliği, geçmeyen kaşıntı veya ilişkide ağrı muayene edilmesi gereken bulgulardır; bu yakınmalar estetik değil tıbbi bir sorunun işareti olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Genital estetik ile vajinoplasti aynı şey midir?
Hayır. Vajinoplasti, genital estetik kapsamındaki işlemlerden yalnızca biridir ve vajina duvarına yöneliktir. Genital estetik ise iç ve dış dudaklar, klitoris örtüsü, pubis tepesi ve vajina girişine yönelik işlemleri de kapsayan genel bir başlıktır.
İç dudakların dışarıdan görünmesi bir hastalık mıdır?
Hayır. İç dudakların dış dudakların arasından görünmesi oldukça yaygın ve normal bir özelliktir. Tahriş, ağrı veya temizlikte güçlük gibi bir şikayet yaratmadıkça tedavi gerektirmez.
Labioplasti iz bırakır mı?
Dikiş hattı genellikle dudağın kenarında ya da iç yüzünde kalır ve zamanla belirginliğini kaybeder. Bazı kadınlarda hassas, sertleşmiş ya da düzensiz bir iz kalabilir.
Genital estetik işlemleri cinsel hazzı artırır mı?
Bu işlemlerin cinsel hazzı ya da doyumu artırdığını gösteren güçlü bilimsel kanıt yoktur. Uluslararası kadın doğum dernekleri, bu işlemlerin cinsel yaşamı iyileştirme vaadiyle önerilmemesi gerektiğini vurgular.
18 yaşından önce genital estetik yapılır mı?
Genital gelişim genellikle 18 yaşından önce tamamlanmadığı için estetik amaçlı işlemler bu yaştan önce normalde önerilmez. Doğuştan bir yapısal sorun ya da ciddi bir fiziksel şikayet varsa durum ayrıca değerlendirilir.
Genital estetik sonrası normal doğum yapılabilir mi?
Labioplasti sonrasında vajinal doğum genellikle mümkündür. Vajinoplasti ve perineoplasti geçiren kadınlarda doğum şekli, onarımın yapısı ve kişinin tercihleri göz önünde bulundurularak gebelik sırasında konuşulur.
Birden fazla genital estetik işlemi aynı ameliyatta yapılabilir mi?
Labioplasti ile klitoral örtü azaltma ya da perineoplasti ile vajinoplasti gibi işlemler aynı ameliyatta birleştirilebilir. Birlikte yapılan işlem sayısı arttıkça ameliyat süresi ve iyileşme dönemi de uzar.
Dolgu ile yapılan genital estetik kalıcı mıdır?
Hyaluronik asit dolgular zamanla vücut tarafından emildiği için kalıcı değildir. Etkinin ne kadar süreceği kullanılan ürüne ve uygulama bölgesine göre değişir.
Kaynaklar
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Elective Female Genital Cosmetic Surgery. ACOG Committee Opinion No. 795. Obstet Gynecol. 2020;135(1):e36-e42.
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, Ethics Committee. Ethical considerations in relation to female genital cosmetic surgery (FGCS). Ethical Opinion Paper. London: RCOG; 2013.
- Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada. Female genital cosmetic surgery. J Obstet Gynaecol Can. 2013;35(12):1108-1112.
Op. Dr. Suat Karataş, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı. Uzmanlık eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Özgeçmiş
Son güncelleme: 21.10.2026
